โลโก้
เปลี่ยนแปลงการแสดงผล |
เปลี่ยนภาระเป็นพลัง

บัตรประจำตัวคนพิการ

บัตรประจำตัวคนพิการ

พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2556 กำหนดให้คนพิการมีสิทธิเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้จากสิ่งอำนวยความสะดวก อันเป็นสาธารณะ ตลอดจนสวัสดิการและความช่วยเหลืออื่นจากรัฐ ดังนั้น เพื่อประโยชน์ในการได้รับสิทธิต่างๆ ตามกฎหมาย คนพิการ ผู้ปกครอง ผู้พิทักษ์ ผู้อนุบาล หรือผู้ดูแลคนพิการ จึงสามารถยื่นขอมีบัตรประจำตัวคนพิการได้ ดังนี้

สถานที่ให้บริการออกบัตรประจำตัวคนพิการ
1. กรุงเทพมหานคร ยื่นคำขอมีบัตรประจำตัวคนพิการและออกบัตรประจำตัวคนพิการ ได้ที่ ศูนย์บริการคนพิการกรุงเทพมหานคร กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
2. ต่างจังหวัด ยื่นคำขอมีบัตรประจำตัวคนพิการและออกบัตรประจำตัวคนพิการ ได้ที่สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หรือศูนย์บริการคนพิการระดับจังหวัด

สถานที่ยื่นคำขอมีบัตรประจำตัวคนพิการ
1. ฝ่ายสังคมสงเคราะห์งานเวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลศิริราช หรืองานสิทธิประโยชน์ สถาบันราชานุกูล หรือฝ่ายสังคมสงเคราะห์ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติ มหาราชินี หรือโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า

2. โรงพยาบาลประจำจังหวัด/อำเภอ ที่มีศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จในโรงพยาบาล หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือหน่วยงานของรัฐอื่นตามที่ผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศกำหนด

หลักฐานที่ใช้ในการขอมีบัตรประจำตัวคนพิการ

1. สําเนาเอกสารประจําตัวอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้  

 (ก) สําเนาบัตรประจําตัวประชาชน 

 (ข) สําเนาบัตรประจําตัวข้าราชการ 

 (ค) สําเนาสูติบัตรสําหรับบุคคลอายุต่ํากว่าสิบห้าปี 

 (ง) หนังสือรับรองการเกิดตามแบบที่กรมการปกครองกําหนด 

2. สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ

3. รูปถ่ายขนาด 1 นิ้ว ถ่ายมาแล้วไม่เกิน 6 เดือน จำนวน 2 รูป ในกรณีที่คนพิการไม่ได้มายื่นคำขอด้วยตนเอง

4. เอกสารรับรองความพิการ  ซึ่งรับรองโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมของสถานพยาบาลของรัฐ หรือสถานพยาบาลเอกชนที่ผู้อํานวยการประกาศกําหนด เว้นแต่กรณีสภาพความพิการเป็นที่เห็นได้โดยประจักษ์ตามประกาศสํานักงาน เรื่อง แบบและรายละเอียดของสภาพความพิการที่สามารถเห็นได้โดยประจักษ์ไม่ต้องมีเอกสารรับรองความพิการ ทั้งนี้ ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับคําขอถ่ายภาพสภาพความพิการไว้เป็นหลักฐาน 

หลักฐานผู้ขอมีบัตรประจำตัวคนพิการแทน
หากคนพิการไม่สามารถขอมีบัตรประจำตัวคนพิการได้ด้วยตนเองให้มีผู้อื่นดำเนินการขอมีบัตรประจำตัวคนพิการแทนได้ ทั้งนี้ผู้ขอมีบัตรประจำตัวคนพิการแทนต้องนำเอกสารมาด้วย ดังนี้
1. เอกสารหลักฐานการขอมีบัตรประจำตัวคนพิการ
2. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน พร้อมทั้งต้นฉบับตัวจริง
3. สำเนาทะเบียนบ้าน พร้อมทั้งต้นฉบับตัวจริง
4. หลักฐานอื่นที่แสดงให้เห็นว่าได้รับมอบอำนาจจากคนพิการหรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับคนพิการ เนื่องจากเป็นผู้ปกครอง ผู้พิทักษ์ ผู้อนุบาล หรือผู้ดูแลคนพิการแล้วแต่กรณี

หลักฐานของผู้ดูแลคนพิการ

1. บัตรประจำตัวคนพิการ ฉบับจริง
2. สำเนาบัตรประชาชนของผู้ดูแล จำนวน 1 ฉบับ
3. สำเนาทะเบียนบ้านของผู้ดูแล จำนวน 1 ฉบับ
4. หนังสือรับรองการเป็นผู้ดูแลคนพิการ (download จากเว็บไซต์ พก.)… (ผู้มีอำนาจรับรอง  --> กํานัน/ผู้ใหญ่บ้าน , ข้าราชการ , พนักงานรัฐวิสาหกิจ , สมาชิกสภาท้องถิ่น , ประธานชุมชน , พนักงานราชการ , ลูกจ้างประจํา (ของหน่วยงานราชการ,รัฐวิสาหกิจ) ฉบับจริง พร้อมแนบสำเนาบัตรข้าราชการและรับรองสําเนาด้วย จำนวน 1 ฉบับ ซึ่งผู้รับรองต้องอยู่ในท้องที่เดียวกับคนพิการ)
(ปล. ผู้ดูแลคนพิการ ต้องเป็นผู้ซี่งมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านเดียวกันกับคนพิการ หรือเป็นผู้ดูแลคนพิการ ซี่งคนพิการอาศัยอยู่ด้วยตามความเป็นจริง)

สิทธิประโยชน์และความคุ้มครองคนพิการ

คนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการแล้ว สามารถยื่นคำขอใช้สิทธิเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้จากสิ่งอำนวยความสะดวกอันเป็นสาธารณะ ตลอดจนสวัสดิการและความช่วยเหลืออื่นจากรัฐ ตามมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 หรือตามที่กฎหมายอื่นกำหนด ได้แก่
การคุ้มครองสิทธิคนพิการด้านบริการฟื้นฟูสมรรถภาพโดยกระบวนทางการแพทย์ ในเรื่องการบริการฟื้นฟูสมรรถภาพโดยกระบวนการทางการแพทย์ และค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล ค่าอุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการ และสื่อส่งเสริมพัฒนาการเพื่อปรับสภาพทางร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม พฤติกรรม สติปัญญา การเรียนรู้ หรือเสริมสร้างสมรรถภาพให้ดีขึ้น
การคุ้มครองสิทธิคนพิการทางการศึกษา ในเรื่องการศึกษาตามกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ หรือแผนการศึกษาแห่งชาติตามความเหมาะสมในสถานศึกษาเฉพาะ หรือในสถานศึกษาทั่วไป หรือการศึกษาทางเลือก หรือการศึกษานอกระบบ โดยให้หน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับสิ่งอำนวยความสะดวกสื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา สำหรับคนพิการให้การสนับสนุนตามความจำเป็นและเหมาะสมอย่างทั่วถึง
การคุ้มครองสิทธิคนพิการด้านการประกอบอาชีพและการมีงานทำ ในเรื่องการฟื้นฟูสมรรถภาพด้านอาชีพ การให้บริการที่มีมาตรฐาน การคุ้มครองแรงงาน มาตรการเพื่อการมีงานทำ ตลอดจนได้รับการส่งเสริมประกอบอาชีพอิสระ และบริการสื่อ สิ่งอำนวยความสะดวกเทคโนโลยี หรือความช่วยเหลืออื่นใด เพื่อการทำงานและประกอบอาชีพของคนพิการ
การคุ้มครองสิทธิคนพิการทางสังคมและสวัสดิการสังคม เพื่อให้การคุ้มครองสิทธิคนพิการทางสังคมและสวัสดิการสังคมเป็นไปอย่างทั่วถึง เช่น การให้บริการล่ามภาษามือ การช่วยเหลือทางกฎหมาย การจัดให้มีผู้ช่วยคนพิการ การปรับสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยให้แก่คนพิการ การช่วยเหลือคนพิการที่ไม่มีผู้ดูแล การส่งเสริมสนับสนุนผู้ดูแลคนพิการ และการจัดสวัสดิการเบี้ย ความพิการ
การจัดให้มีสิ่งอำนวยความสะดวก ที่คนพิการเข้าถึงได้ เพื่อคุ้มครองสิทธิคนพิการมีให้สภาพแวดล้อมเป็นอุปสรรคต่อการเข้ามามีส่วนร่วมทางสังคมสำหรับคนพิการ
การขจัดการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ ได้กำหนดห้ามหน่วยราชการ องค์กรเอกชนหรือบุคคลกระทำการที่มีการเลือกปฏิบัติ โดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดนโยบาย กฎ ระเบียบ มาตรการ โครงการ หรือวิธีปฏิบัติของหน่วยงานของรับ องค์กรเอกชน หรือบุคคลใดในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ และให้หมายความรวมถึงการกระทำหรืองดเว้นการกระทำใดที่กระทบต่อคนพิการแม้จะไม่มีจุดมุ่งหมายเป็นการเลือกปฏิบัติต่อคนพิการโดยตรง แต่ผลของการกระทำนั้นทำให้คนพิการต้องเสียสิทธิประโยชน์ที่ควรจะได้รับ เพราะเหตุผลแห่งความพิการด้วย ทั้งนี้ กฎหมายกำหนดให้คนพิการที่ได้รับหรือจะได้รับความเสียหายจากการกระทำในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติไม่เป็นธรรมต่อคนพิการสิทธิร้องขอต่อคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติให้มีคำสั่งเพิกถอนการกระทำหรือห้ามมิให้กระทำการนั้นได้

การกำหนดสิทธิหรือการเปลี่ยนแปลงสิทธิของคนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการ

เนื่องจากการมีบัตรประจำตัวคนพิการ จะทำให้คนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการ สามารถยื่นคำขอใช้สิทธิเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้จากสิ่งอำนวยความสะดวกอันเป็นสาธารณะตลอดจนสวัสดิการ และความช่วยเหลืออื่นจากรัฐตาม มาตรา 20 หรือตามกฎหมายอื่นกำหนด โดยให้คนพิการหรือบุคคลที่ทำการแทนอาจยื่นคำขอให้มีการกำหนดสิทธิหรือเปลี่ยนแปลงสิทธิต่อหน่วยงานของรัฐซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตาม มาตรา 20 หรือตามกฎหมายอื่นกำหนด หรือตามที่คณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติกำหนด

 

คำแนะนำ... เมื่อคนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการแล้ว ให้ดำเนินการติดต่อขอกำหนดสิทธิในการรับบริการยังหน่วยงานต่างๆ ซึ่งมีหน้าที่ให้บริการตามมาตรา 20

 

กรณีบัตรประจำตัวคนพิการหมดอายุ ชำรุด/สูญหาย หรือมีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญที่เกี่ยวกับคนพิการ
บัตรประจำตัวคนพิการจะมีอายุใช้งาน 8 ปี นับแต่วันออกบัตร เมื่อครบกำหนดแล้ว คนพิการจะต้องยื่นคำขอเพื่อขอมีบัตรประจำตัวคนพิการใหม่ ณ สถานที่ที่ให้บริการออกบัตรประจำตัวคนพิการ พร้อมเอกสารดังนี้
1. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน สำเนาบัตรประจำตัวข้าราชการ หรือสำเนาสูติบัตรของคนพิการ
2. สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ
3. รูปถ่ายขนาด 1 นิ้ว ถ่ายมาแล้วไม่เกิน 6ิ เดือน จำนวน 2 รูป
4. บัตรประจำตัวคนพิการเดิมที่หมดอายุแล้ว
5. 
ใบมอบอำนาจ จากคนพิการ (หากคนพิการไม่ได้มาติดต่อด้วยตนเอง) download จากเว็บไซต์ พก. และไม่ต้องติดอากรสแตมป์ จำนวน 1 ฉบับ
6. สำเนาบัตรประชาชนและสำเนาทะเบียนบ้านของผู้ดูแลคนพิการ
หมายเหตุ เอกสารรับรองความพิการ เจ้าหน้าที่ออกบัตรฯ สามารถร้องขอเพิ่มเติมได้ตามดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่

การออกบัตรใหม่แทนบัตรเดิมที่ชำรุด/สูญหาย
หากบัตรประจำตัวคนพิการชำรุดหรือสูญหายหรือมีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญก่อนวันหมดอายุ คนพิการสามารถยื่นคำขอมีบัตรประจำตัวคนพิการใหม่แทนบัตรเดิมได้ พร้อมเอกสาร ดังนี้
1. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน สำเนาบัตรประจำตัวข้าราชการ หรือสำเนาสูติบัตรของคนพิการ
2. สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ
3. รูปถ่ายขนาด 1 นิ้ว ถ่ายมาแล้วไม่เกิน 6 เดือน จำนวน 2 รูป
4. สำเนาบัตรประชาชนและสำเนาทะเบียนบ้านของผู้ดูแลคนพิการ

กรณีคนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการถึงแก่ความตาย หรือได้รับการแก้ไข ฟื้นฟู จนไม่มีสภาพความพิการ หรือมีความประสงค์จะยกเลิกการมีบัตรประจำตัวคนพิการ ให้ผู้มีบัตรประจำตัวคนพิการหรือบุคคลที่ทำการแทน แจ้งต่อนายทะเบียนเพื่อจำหน่ายออกจากทะเบียนบัตรประจำตัวคนพิการต่อไป 

ในกรณีคนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการถึงแก่ความตาย มีเอกสารดังนี้
1. บัตรประจำตัวคนพิการ ตัวจริง
2. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน + สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ
3. สำเนาใบมรณะบัตร

ในกรณีได้รับการแก้ไข ฟื้นฟู จนไม่มีสภาพความพิการ หรือมีความประสงค์จะยกเลิกการมีบัตรประจำตัวคนพิการ มีเอกสารดังนี้
1. บัตรประจำตัวคนพิการ ตัวจริง
2. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน + สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ
3. เอกสารรับรองความพิการ  ซึ่งรับรองโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมของสถานพยาบาลของรัฐ หรือสถานพยาบาลเอกชนที่ผู้อํานวยการประกาศกําหนด เว้นแต่กรณีสภาพความพิการเป็นที่เห็นได้โดยประจักษ์ตามประกาศสํานักงาน เรื่อง แบบและรายละเอียดของสภาพความพิการที่สามารถเห็นได้โดยประจักษ์ไม่ต้องมีเอกสารรับรองความพิการ ทั้งนี้ ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับคําขอถ่ายภาพสภาพความพิการไว้เป็นหลักฐาน 
4. กรณีมายื่นแทน ใช้สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนหรือสำเนาทะเบียนบ้านของผู้มาแทน และใบมอบอำนาจ (หากไม่ใช่ญาติสายตรง คนละนามสกุล) 

สิทธิการอุทธรณ์
1. กรณีคนพิการที่ไม่ได้รับความเห็นชอบให้มีบัตรประจำตัวคนพิการหรือไม่ได้รับความเห็นชอบให้มีบัตรประจำตัวคนพิการใหม่ อาจยื่นอุทธรณ์เป็นหนังสือต่อนายทะเบียนกลางหรือนายทะเบียนจังหวัดซึ่งเป็นสถานที่ยื่นคำมีบัตรประจำตัวคนพิการนั้น ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับคำสั่งไม่ให้มีบัตรดังกล่าว
2. ให้นายทะเบียนพิจารณาคำอุทธรณ์ให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์ดังกล่าว แล้วให้แจ้งผลการพิจารณาอุทธรณ์พร้อมเหตุผลเป็นหนังสือต่อผู้อุทธรณ์ทราบต่อไป คำวินิจฉัยของนายทะเบียนให้เป็นที่สุด

กรณีคนพิการมีความประสงค์ที่จะสละสิทธิ
กรณีคนพิการจะขอสละสิทธิ รวมทั้งกรณีคนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการแล้ว ถ้าคนพิการมีความประสงค์ที่จะสละสิทธินั้น ให้คนพิการยื่นคำขอเป็นหนังสือเพื่อขอสละสิทธิต่อหน่วยงานของรัฐซึ่งคนพิการยื่นขอนั้นได้

หากคนพิการมีปัญหา หรือมีข้อสงสัยในการดำเนินการขอมีบัตรประจำตัวคนพิการ สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดทุกจังหวัด ที่ศาลากลางจังหวัด และศูนย์บริการคนพิการกรุงเทพมหานคร กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ

โทร. 02-3543388 ต่อ 128  ในวันและเวลาราชการ หรือสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.dep.go.th

 
แหล่งที่มา: 
ศูนย์ข้อมูลคนพิการและเทคโนโลยีสารสนเทศ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน